Ile wynoszą odsetki ustawowe oraz maksymalne ?

5

Niejednokrotnie przeglądając oferty banków lub innych instytucji finansowych spotkaliśmy się z pojęciem odsetek. Świadomi swoich praw powinniśmy znać podstawowe regulacje tym zakresie. Raz po raz słyszymy bowiem o nieuczciwych praktykach rynkowych mających na celu uszczuplenie naszych kieszeni. Podstawową przyczyną takiej sytuacji jest niewiedza społeczeństwa połączona z pazernością firm. Dzięki tej krótkiej lekturze dowiesz się ile wynoszą obecnie odsetki kapitałowe oraz odsetki za opóźnienie. Wyjaśniamy także nowe zasady dotyczące ich obliczania, które weszły w życie wraz z dniem 1 stycznia 2016 r., a także wyjaśniamy dlaczego od teraz domaganie się odsetek ustawowych to błąd.

Przed 1 stycznia 2016 r., często spotykaliśmy się ze sformułowaniem żądam zapłaty X zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia YZ do dnia zapłaty.  Taka konstrukcja to już jednak błąd, ponieważ nie wskazuje o co nam dokładnie chodzi. Nowe przepisy wprowadziły bowiem różnienie w wysokości odsetek ustawowych kapitałowych oraz za opóźnienie. Dlatego należy precyzyjnie formułować nasze żądania. W pierwszej kolejności przedstawię wykres, który usystematyzuje nowe reguły.

odsetki ustawowe | maksymalne

 

Odsetki kapitałowe

Odsetki kapitałowe są w zasadzie wynagrodzeniem za korzystanie z cudzego kapitału. Można ich się domagać tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. Przykładowo mogą wynikać z umowy pożyczki, a także umowy kredytu. Odsetki kapitałowe różnią się od odsetek za opóźnienie przede wszystkim tym, że odsetek kapitałowych można żądać także za okres sprzed wymagalności świadczenia głównego. W braku odmiennego zastrzeżenia, są płatne co rok z dołu, a jeżeli termin płatności świadczenia głównego jest krótszy niż rok – jednocześnie z zapłatą tej sumy.

  • Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Obecna wysokość tych odsetek wynosi 5 % w skali roku
  • Są kształtowane w sposób dowolny. Nie mogą jednak przekroczyć dwukrotności odsetek kapitałowych ustawowych – czyli maksymalna wysokość odsetek kapitałowych umowny wynosi obecnie 10%. 
  • Maksymalna wysokość odsetek ustawowych kapitałowych wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekroczyć dwukrotności odsetek kapitałowych ustawowych – czyli obecnie 10%  . Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza ten poziom wówczas należą się odsetki maksymalne.

Odsetki za opóźnienie

Stanowią rekompensatę za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Jeżeli dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wówczas wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Można ich żądać dopiero od dnia następnego po wymagalności roszczenia głównego.

  • Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnego Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Obecna wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi zatem 7 % .
  • Mogą być kształtowane w sposób dowolny. Jednakże ich wysokość nie może być ukształtowana na poziomie wyższym, niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. W związku z czym należy wskazać, że ich maksymalna wysokość wynosi obecnie 14 % .
  • Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie – czyli 14% . Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

Podsumowanie 

Należy pamiętać, że od 1 stycznia 2016 r. domagając się zapłaty odsetek, należy skonkretyzować o jakie odsetki nam dokładnie chodzi. Dotychczasowa praktyka polegająca na żądaniu jedynie odsetek ustawowych nie jest już do końca zgodna z obecnym staniem prawnym. Wskazać bowiem należy, że ustawodawca zdecydował się rozgraniczyć dotychczasową tożsamą wysokość odsetek ustawowych kapitałowych oraz za opóźnienie. Musimy zatem każdorazowo określić jakich odsetek się domagamy. Trzeba także pamiętać, że przedstawione powyżej zasady dotyczą tylko tych odsetek, które powstały po 31 grudnia 2015 r.

Czy niniejszy artykuł był dla Ciebie przydatny?
Ogólna ocena: 4.4 (30 oceniających)
Sending
Udostępnij nas i pomóż nam się rozwijać!
Marcin Raptis

absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stypendysta Rektora UAM (dla najlepszych studentów). Do jego głównych obszarów specjalizacji należą prawo cywilne, windykacyjne oraz prawo autorskie. Posiada trzyletnie doświadczenie zdobyte w trakcie współpracy z jedną z poznańskich kancelarii prawnych. Wieloletni członek pozarządowej organizacji studenckiej. Główny pomysłodawca serwisu odkryjprawo.pl.

  • Przemek

    Dziękuje bardzo. Wreszcie mogłem znaleźć krótki artykuł na temat, bez zbędnego rozwodzenia. Dzięki!

  • H168

    krótko zwięźle jednak jak dla mnie brak przykładu.
    Czy jak teraz ktoś mi się spóźni z zapłatą faktury na 1000 PLN to mogę żądać od niego odsetek kapitałowych od kapitału (bo skubany ma moją kasą) oraz odsetek od opóźnienia za to że mi jeszcze tej kasy nie dostarczył choć minął już ustalony termin ?

    • http://www.odkryjprawo.pl Marcin Raptis

      Dzień dobry ;-)

      bardzo dziękuje za cenne uwagi. W mojej ocenie w tym przypadku będzie Pan mógł żądać jedynie odsetek za czas opóźnienia. W przedstawionym stanie faktycznym dłużnik spóźnia się bowiem ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.

      Gdyby miał Pan jeszcze jakieś pytania pozostaje do dyspozycji.

  • VMD

    Witam serdecznie.
    Mogę prosić o poradę, która przy okazji jako delikatnie zawiły przykład będzie uzupełnieniem do Pana artykułu?
    Mianowicie pożyczyłem koleżance, która była w pilnej potrzebie 4000zł. Sama
    zasugerowała podpisanie umowy „tak na wszelki wypadek” żebym się nie martwił.
    Ustaliła przy tym wysokość odsetek kapitałowych, oraz za opóźnienie. Przy
    podpisywaniu umowy oboje chyba nie zdawaliśmy sobie sprawy, że dojdzie do tak
    nieprzyjemnej sytuacji, że będę musiał wkroczyć na drogę sądową i
    oprocentowanie było wpisane „na szybko z głowy”. Po 3 miesiącach oddała jedynie 500zł cały czas
    mnie zwodząc. Od początku roku ustał jakikolwiek odzew z jej strony. Poniżej
    szczegóły oraz pytania do Pana.

    Pożyczona kwota: 4000 PLN
    Data zawarcia umowy: 07.08.2015
    Data zwrotu pożyczki zawarta w umowie: 15.08.2015
    Odsetki umowne za okres od dnia zawarcia umowy do dnia zwrotu pożyczki zawartej w umowie (od 07.08.2015 do 15.08.2015): 300 PLN
    Odsetki za opóźnienie: 100% w skali roku
    Dnia 15.11.2015 zwrot 500zł.

    1) Pożyczka była na 8 dni, po czym miała zostać zwrócona kwota pożyczona + 300zł. Jeżeli
    dobrze liczę to te 300zł jako procent w skali roku od 4000zł wynosi aż 333,75%.
    Rozumiem, że gdyby umowa była podpisana w roku 2016, procent pożyczki zostałby
    obniżony do 10%? Jaka ustawa reguluje maksymalny procent odsetek dla umowy
    podpisanej w 2015 i ile on wynosi?

    2) Czy Jeżeli umowa była podpisana z tak wysokim oprocentowaniem (wywodzącym się co
    prawda z niewiedzy) to jest ona nadal ważna, a odsetki zostaną odpowiednio
    pomniejszone?

    3) Odnośnie odsetek za opóźnienie. W artykule jest zapis: „Trzeba także pamiętać, że
    przedstawione powyżej zasady dotyczą tylko tych odsetek, które powstały po 31
    grudnia 2015 r.”. Mam przez to rozumieć, że mimo iż w umowie jest zapis 100% odsetek karnych w skali roku to zostaną one obniżone do 14% od 1 stycznie 2016? Jaka w takim razie jest wysokość odsetek do 31 grudnia 2015 i jaka ustawa to reguluje?

    4) Jeżeli dnia 15.11.2015 zwrócone zostało 500zł, to odejmuje się je od kwoty bazowej
    pożyczki, czy najpierw od odsetek, które narosły do momentu zwrotu tych 500zł,
    a jeżeli zwracana kwota przekraczałaby narośnięte odsetki to dopiero ta część jest
    odliczana od kwoty bazowej?

    Z góry dziękuję za wyjaśnienie i pozdrawiam!

  • Georg

    Bardzo ważne pytanie: Czy nowe zasady obowiązujące od 2016r. mają zastosowanie do umów z bankiem o kredyt zawartych wiele lat wcześniej? bo mi bank nalicza w/g zapisu w umowie z 1998r. odsetki za zwłokę (tu nazwane za opóźnienie) w wysokości .. uwaga.. 7% !!! za 1 dzień zwłoki (nie w skali roku lecz dosłownie za samą zwłokę, bez znaczenia 1 dzień zwłoki czy więcej dni) Przecież to rozbój!