Ile wynoszą odsetki ustawowe oraz maksymalne ?

5

Niejednokrotnie przeglądając oferty banków lub innych instytucji finansowych spotkaliśmy się z pojęciem odsetek. Świadomi swoich praw powinniśmy znać podstawowe regulacje tym zakresie. Raz po raz słyszymy bowiem o nieuczciwych praktykach rynkowych mających na celu uszczuplenie naszych kieszeni. Podstawową przyczyną takiej sytuacji jest niewiedza społeczeństwa połączona z pazernością firm. Dzięki tej krótkiej lekturze dowiesz się ile wynoszą obecnie odsetki kapitałowe oraz odsetki za opóźnienie. Wyjaśniamy także nowe zasady dotyczące ich obliczania, które weszły w życie wraz z dniem 1 stycznia 2016 r., a także wyjaśniamy dlaczego od teraz domaganie się odsetek ustawowych to błąd.

Przed 1 stycznia 2016 r., często spotykaliśmy się ze sformułowaniem żądam zapłaty X zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia YZ do dnia zapłaty.  Taka konstrukcja to już jednak błąd, ponieważ nie wskazuje o co nam dokładnie chodzi. Nowe przepisy wprowadziły bowiem różnienie w wysokości odsetek ustawowych kapitałowych oraz za opóźnienie. Dlatego należy precyzyjnie formułować nasze żądania. W pierwszej kolejności przedstawię wykres, który usystematyzuje nowe reguły.

odsetki ustawowe | maksymalne

 

Odsetki kapitałowe

Odsetki kapitałowe są w zasadzie wynagrodzeniem za korzystanie z cudzego kapitału. Można ich się domagać tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. Przykładowo mogą wynikać z umowy pożyczki, a także umowy kredytu. Odsetki kapitałowe różnią się od odsetek za opóźnienie przede wszystkim tym, że odsetek kapitałowych można żądać także za okres sprzed wymagalności świadczenia głównego. W braku odmiennego zastrzeżenia, są płatne co rok z dołu, a jeżeli termin płatności świadczenia głównego jest krótszy niż rok – jednocześnie z zapłatą tej sumy.

  • Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Obecna wysokość tych odsetek wynosi 5 % w skali roku
  • Są kształtowane w sposób dowolny. Nie mogą jednak przekroczyć dwukrotności odsetek kapitałowych ustawowych – czyli maksymalna wysokość odsetek kapitałowych umowny wynosi obecnie 10%. 
  • Maksymalna wysokość odsetek ustawowych kapitałowych wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekroczyć dwukrotności odsetek kapitałowych ustawowych – czyli obecnie 10%  . Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza ten poziom wówczas należą się odsetki maksymalne.

Odsetki za opóźnienie

Stanowią rekompensatę za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Jeżeli dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wówczas wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Można ich żądać dopiero od dnia następnego po wymagalności roszczenia głównego.

  • Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnego Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Obecna wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi zatem 7 % .
  • Mogą być kształtowane w sposób dowolny. Jednakże ich wysokość nie może być ukształtowana na poziomie wyższym, niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. W związku z czym należy wskazać, że ich maksymalna wysokość wynosi obecnie 14 % .
  • Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie – czyli 14% . Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

Podsumowanie 

Należy pamiętać, że od 1 stycznia 2016 r. domagając się zapłaty odsetek, należy skonkretyzować o jakie odsetki nam dokładnie chodzi. Dotychczasowa praktyka polegająca na żądaniu jedynie odsetek ustawowych nie jest już do końca zgodna z obecnym staniem prawnym. Wskazać bowiem należy, że ustawodawca zdecydował się rozgraniczyć dotychczasową tożsamą wysokość odsetek ustawowych kapitałowych oraz za opóźnienie. Musimy zatem każdorazowo określić jakich odsetek się domagamy. Trzeba także pamiętać, że przedstawione powyżej zasady dotyczą tylko tych odsetek, które powstały po 31 grudnia 2015 r.

Udostępnij nas i pomóż nam się rozwijać!
Marcin Raptis

absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stypendysta Rektora UAM (dla najlepszych studentów). Do jego głównych obszarów specjalizacji należą prawo cywilne, windykacyjne oraz prawo autorskie. Posiada trzyletnie doświadczenie zdobyte w trakcie współpracy z jedną z poznańskich kancelarii prawnych. Wieloletni członek pozarządowej organizacji studenckiej. Główny pomysłodawca serwisu odkryjprawo.pl.